Xử phạt hành vi loại bỏ thai vì lý do lựa chọn giới tính thai nhi

Có được lựa chọn giới tính thai nhi không? Mức xử phạt hành chính đối với hành vì loại bỏ thai nhi vì lựa chọn giới tính? Lựa chọn giới tính có bị phạt tù không?

I. Căn cứ pháp lý

• Luật Dân sự 2025, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.
• Nghị định 104/2003/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 03/10/2003.
• Nghị định 90/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/05/2026.
• Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), có hiệu lực từ ngày 01/01/2018.

II. Có được phép lựa chọn giới tính thai nhi không?

Căn cứ quy định của pháp luật hiện hành, lựa chọn giới tính thai nhi là hành vi bị nghiêm cấm, không được phép thực hiện. Cụ thể:

• Khoản 3 Điều 6 Luật Dân sự 2025 quy định: Nghiêm cấm hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dù là theo hình thức nào.
• Khoản 3 Điều 10 Nghị định 104/2003/NĐ-CP quy định nghiêm cấm các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi, gồm:
  • Loại bỏ thai nhi bằng cách cung cấp, sử dụng thuốc, các loại hóa chất, áp dụng các biện pháp phá thai và các biện pháp khác.
  • Chẩn đoán để phục vụ mục đích lựa chọn giới tính thai nhi thông qua các biện pháp như siêu âm, xét nghiệm tế bào, nước ối, gen, máu hay xác định qua triệu chứng, bắt mạch…
  • Phổ biến, tuyên truyền phương pháp tạo giới tính thai nhi dưới các hình thức như: tàng trữ, lưu truyền phương tiện, tài liệu; tổ chức nói chuyện, nhân bản, dịch, viết các loại tài liệu, sách, báo, tranh, ảnh, ghi âm, ghi hình và các hình thức phổ biến, tuyên truyền khác về phương pháp tạo giới tính thai nhi.

Có thể thấy, pháp luật không chỉ nghiêm cấm hành vi trực tiếp loại bỏ thai nhi vì giới tính không như mong muốn, mà còn điều chỉnh các hành vi có tính chất tạo điều kiện, thúc đẩy hoặc ép buộc việc lựa chọn giới tính thai nhi. Đây là cơ sở quan trọng để xác định trách nhiệm đối với người mang thai, người dụ dỗ, người ép buộc, người cung cấp thuốc, người hướng dẫn phương pháp và người trực tiếp thực hiện phá thai khi biết rõ mục đích là lựa chọn giới tính.

III. Mức phạt hành chính đối với hành vi phá thai để lựa chọn giới tính thai nhi

Căn cứ Điều 100 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, từ ngày 15/05/2026, hành vi loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định sau:

1. Phạt tiền từ 5.000.000 - 30.000.000 đồng

Mức phạt tiền nêu trên chỉ áp dụng đối với cá nhân thực hiện hành vi vi phạm. Đối với tổ chức thực hiện hành vi vi phạm, mức phạt tiền được áp dụng sẽ gấp đôi mức phạt áp dụng cho cá nhân.

2. Hình thức xử phạt bổ sung

Ngoài phạt tiền, Điều 100 Nghị định 90/2026/NĐ-CP còn quy định các hình thức xử phạt bổ sung đối với hành vi loại bỏ thai vì lý do lựa chọn giới tính, bao gồm:

• Tước quyền sử dụng chứng chỉ hoặc giấy phép hành nghề, giấy phép hoạt động trong thời hạn:
  • Từ 3 - 6 tháng: Đối với hành vi (1), (2).
  • Từ 6 - 12 tháng: Đối với hành vi (3).
• Đình chỉ hoạt động kinh doanh hoặc tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược đối với cơ sở có hoạt động dược không vì mục đích thương mại trong thời hạn từ 1 - 3 tháng khi thực hiện hành vi (1).

IV. Phá thai để lựa chọn giới tính thai nhi có bị phạt tù không?

Hiện tại, pháp luật hình sự chưa có quy định truy cứu trách nhiệm hình sự cụ thể đối với hành vi loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính thai nhi, chỉ có quy định truy cứu trách nhiệm hình sự nói chung đối với người thực hiện hành vi phá thai trái phép cho người khác.

Cụ thể, theo quy định tại Điều 316 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi bởi khoản 118 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017), người thực hiện hành vi phá thai trái phép cho người khác có thể bị áp dụng các khung hình phạt sau:

➤ Khung 1: Phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 - 3 năm

Áp dụng đối với các trường hợp sau:

• Làm 1 người qua đời.
• Khiến 1 người bị tổn hại sức khỏe mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên.
• Khiến 2 người trở lên bị tổn hại sức khỏe mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61 - 121%.
• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính, xử lý kỷ luật về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. 

➤ Khung 2: Phạt tù từ 3 - 7 năm

Áp dụng đối với các trường hợp sau:

• Làm 2 người qua đời.
• Khiến 2 người trở lên bị tổn hại sức khỏe mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122 - 200%.

➤ Khung 3: Phạt tù từ 7 - 15 năm

Áp dụng đối với các trường hợp sau:

• Làm 3 người qua đời.
• Khiến 3 người trở lên bị tổn hại sức khỏe mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên.

Ngoài các khung hình phạt chính nêu trên, người phạm tội còn có thể:

• Bị phạt tiền từ 5 - 50 triệu đồng.
• Bị cấm hành nghề, đảm nhiệm chức vụ hoặc cấm làm công việc nhất định từ 1 - 5 năm.

V. Câu hỏi liên quan đến quy định về loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính

1. Phá thai vì lựa chọn giới tính thai nhi có bị cấm không?

Có. Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 nghiêm cấm hành vi lựa chọn giới tính thai nhi. Nghị định 104/2003/NĐ-CP cũng liệt kê hành vi loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính là hành vi bị nghiêm cấm.

2. Từ ngày 15/05/2026, người mang thai tự loại bỏ thai nhi vì lựa chọn giới tính bị phạt bao nhiêu?

Theo nguồn cung cấp về Điều 100 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, người mang thai loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính mà không bị ép buộc bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng.

3. Người phá thai khi biết rõ mục đích lựa chọn giới tính bị phạt thế nào?

Theo Điều 100 Nghị định 90/2026/NĐ-CP trong nguồn cung cấp, hành vi phá thai mà biết rõ người đang mang thai muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính bị phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, đồng thời có thể bị tước giấy phép hoạt động, giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề từ 06 tháng đến 12 tháng.

4. Dụ dỗ, ép buộc người mang thai phá thai vì lựa chọn giới tính bị xử phạt ra sao?

Theo nguồn cung cấp, dụ dỗ, lôi kéo người mang thai loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính bị phạt từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng; đe dọa dùng vũ lực, uy hiếp tinh thần bị phạt từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng; dùng vũ lực để ép buộc bị phạt từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

—

Mọi nhu cầu tư vấn pháp luật, vui lòng để lại câu hỏi, thông tin ở phần bình luận bên dưới hoặc liên hệ Luật Tín Minh theo hotline 0983.081.379 (Miền Bắc), 0933.301.123 (Miền Trung) hoặc 090.884.2012 (Miền Nam) để được hỗ trợ nhanh chóng.