Không chu cấp tiền cho con sau ly hôn bị phạt không? Mức xử phạt không cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn. Thủ tục kiện đòi tiền cấp dưỡng nuôi con - Tải mẫu đơn.
I. Căn cứ pháp lý
- Luật Hôn nhân và gia đình 2014, hiệu lực từ ngày 01/01/2015.
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), hiệu lực từ ngày 01/01/2018.
- Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, hiệu lực từ ngày 01/07/2016.
- Luật số 85/2025/QH15, hiệu lực từ ngày 01/07/2025.
- Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP, hiệu lực từ ngày 01/07/2024.
- Nghị định số 282/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ ngày 15/12/2025.
- Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP, hiệu lực từ ngày 24/02/2017.
Cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn là một trong những nghĩa vụ đối với con của người cha hoặc người mẹ không trực tiếp nuôi con theo bản án/quyết định của Tòa án. Nghĩa vụ này được quy định cụ thể tại Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 & Điều 7 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP.
Cấp dưỡng nuôi con (hay trợ cấp nuôi con/phụ cấp nuôi con/chu cấp tiền nuôi con) sau ly hôn được hiểu là việc cha/mẹ (người không trực tiếp nuôi con) đóng góp tiền hoặc các loại tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người con mà mình không trực tiếp nuôi dưỡng. Việc cấp dưỡng có thể được thực hiện thông qua người chịu trách nhiệm trực tiếp nuôi dưỡng con.
Sau ly hôn, người không trực tiếp nuôi con phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng đối với người con thuộc trường hợp:
- Con chưa thành niên (chưa đủ 18 tuổi).
- Con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
Lưu ý:
Theo khoản 1 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, trường hợp người trực tiếp nuôi con không yêu cầu bên còn lại chu cấp tiền cho con sau ly hôn, Tòa án có thẩm quyền sẽ xử lý như sau:
- Giải thích cho người trực tiếp nuôi con về nghĩa vụ chu cấp tiền cho con sau ly hôn, việc yêu cầu cấp dưỡng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con.
- Nếu đảm bảo 2 điều kiện sau đây, Tòa án sẽ không buộc người không trực tiếp nuôi con phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn:
- Thứ nhất: Người trực tiếp nuôi con tự nguyện đề nghị bên còn lại không cần cấp dưỡng cho con.
- Thứ hai: Tòa xét thấy người trực tiếp nuôi con có đầy đủ khả năng, điều kiện để tự mình chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con, đảm bảo quyền lợi về mọi mặt của con.
➣ Xem thêm: Thu nhập bao nhiêu thì được quyền nuôi con khi ly hôn?
2. Thời điểm phát sinh & chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn
Thời điểm phát sinh & chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn được quy định như sau:
- Phát sinh tại thời điểm vợ chồng ly hôn hoặc theo bản án/quyết định ly hôn của Tòa án.
- Chấm dứt khi thuộc 1 trong các trường hợp chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng được quy định tại Điều 118 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.
➣ Xem chi tiết: Chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn khi nào.
➧ Về mức tiền cấp dưỡng cho con sau ly hôn
Việc xác định mức tiền cấp dưỡng cho con sau ly hôn được thực hiện dựa trên căn cứ:
- Tiền cấp dưỡng cho con bao gồm toàn bộ chi phí liên quan đến việc nuôi dưỡng & học tập của con.
- Mức tiền cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng thỏa thuận với người nhận cấp dưỡng/người giám hộ của người nhận cấp dưỡng trên cơ sở thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng.
- Trường hợp các bên không thể tự thỏa thuận: Đề nghị Tòa án giải quyết theo luật định và được thể hiện trong bản án/quyết định ly hôn của Tòa.
➧ Về phương thức cấp dưỡng cho con sau ly hôn
Các phương thức cấp dưỡng có thể áp dụng gồm:
- Trợ cấp tiền nuôi con sau ly hôn 1 lần.
- Trợ cấp tiền nuôi con sau ly hôn theo định kỳ: tháng, quý, năm…
Các bên có thể tự thỏa thuận với nhau hoặc yêu cầu Tòa giải quyết nhằm thống nhất về việc áp dụng 1 phương thức trợ cấp tiền nuôi con sau ly hôn phù hợp.
➣ Xem chi tiết: Mức tiền chu cấp cho con sau ly hôn.
4. Quyền của người trực tiếp nuôi con & người cấp dưỡng cho con sau ly hôn
- Người trực tiếp nuôi con (hoặc người giám hộ, người thân thích, người con được cấp dưỡng) có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện nghĩa vụ chu cấp tiền nuôi con sau ly hôn theo đúng nội dung của bản án/quyết định của Tòa.
- Người cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn có quyền yêu cầu người trực tiếp nuôi con sử dụng khoản tiền trợ cấp cho con đúng mục đích và công khai minh bạch.
- Trong quá trình cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn, đôi bên cha, mẹ có thể thỏa thuận với nhau hoặc yêu cầu Tòa án can thiệp giải quyết về các nội dung liên quan đến:
- Thay đổi phương thức, mức cấp dưỡng cho con.
- Tạm ngừng cấp dưỡng (trong trường hợp bên cấp dưỡng lâm vào tình trạng khó khăn, không thể tiếp tục thực hiện nghĩa vụ phụ cấp tiền nuôi con).
- …
➣ Xem thêm: Trường hợp bị hạn chế quyền thăm nuôi con sau ly hôn.
Như Luật Tín Minh đã đề cập ở trên, cấp dưỡng cho con sau khi ly hôn là nghĩa vụ bắt buộc của người không trực tiếp nuôi con (trừ khi người trực tiếp nuôi con tự nguyện không yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện nghĩa vụ này theo hướng dẫn trên).
Do đó, trường hợp vợ/chồng không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn theo bản án/quyết định của Tòa có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo luật định. Chi tiết như sau:
1. Quy định xử phạt hành chính đối với hành vi không chu cấp cho con sau ly hôn
Căn cứ Điều 43 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP, người không trực tiếp nuôi con không thực hiện đúng nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn (từ chối hoặc trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ) sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định sau:
- Hình phạt chính: Phạt tiền từ 5.000.000 - 10.000.000 đồng.
- Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc thực hiện nghĩa vụ chu cấp tiền nuôi con theo đúng quy định.
2. Quy định truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi không trợ cấp nuôi con sau ly hôn
Trường hợp hành vi vi phạm nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn của người không trực tiếp nuôi con có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người đó sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội danh “từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng” được quy định tại Điều 186 của Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).
Cụ thể, người có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn, đồng thời có đầy đủ khả năng thực tế để thực hiện nghĩa vụ đó nhưng không thực hiện thuộc 1 trong 2 trường hợp sau đây sẽ bị xử phạt về tội tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng:
- Khiến người con được cấp dưỡng rơi vào tình trạng nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng.
- Đã từng bị xử phạt hành chính về hành vi trốn tránh/từ chối thực hiện nghĩa vụ chu cấp cho con sau ly hôn nhưng vẫn tiếp tục vi phạm.
Các hình phạt có thể được áp dụng gồm:
- Phạt cảnh cáo.
- Phạt cải tạo không giam giữ có thời hạn tối đa là 2 năm.
- Phạt tù có thời hạn tối thiểu là 3 tháng và tối đa là 2 năm.
Lưu ý:
Quy định xử phạt nêu trên chỉ áp dụng đối với người không thuộc trường hợp phạm tội “không chấp hành án” theo Điều 380 của Bộ luật Hình sự năm 2015.
Trường hợp nhận thấy người vợ hoặc người chồng cố tình không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn, người trực tiếp nuôi con có thể yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp về cấp dưỡng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con.
Tuy nhiên, cần phân biệt:
- Nếu bản án/quyết định ly hôn đã xác định rõ nghĩa vụ và mức cấp dưỡng nhưng người có nghĩa vụ không thực hiện thì người được thi hành án có thể yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành;
- Nếu bản án/quyết định chưa xác định cụ thể nghĩa vụ hoặc mức cấp dưỡng thì có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết.
1. Hồ sơ khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn - Tải mẫu đơn
Người trực tiếp nuôi con cần chủ động thu thập các tài liệu, chứng cứ liên quan đến yêu cầu khởi kiện vợ/chồng không cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn và chuẩn bị hồ sơ theo hướng dẫn sau:
|
Chi tiết các đầu mục hồ sơ khởi kiện không cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn, gồm:
- Đơn khởi kiện về việc yêu cầu cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn (sử dụng mẫu số 23-DS, ban hành tại Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP).
- Bản sao hợp lệ CCCD của người khởi kiện.
- Bản sao hợp lệ Giấy khai sinh của người con được cấp dưỡng sau ly hôn.
- Bản sao hợp lệ bản án hoặc quyết định ly hôn của Tòa đã có hiệu lực pháp lý.
- Giấy tờ, tài liệu chứng minh về các nhu cầu thiết yếu của người con.
- Giấy tờ, tài liệu chứng minh về khả năng tài chính, thu nhập của người phải cấp dưỡng cho con (nếu có).
- Tài liệu, chứng cứ chứng minh người có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ cấp dưỡng (nếu có).
- Các loại giấy tờ, tài liệu, chứng cứ khác có giá trị chứng minh cho yêu cầu khởi kiện.
⤓ Tải mẫu miễn phí: Đơn kiện không chu cấp cho con sau ly hôn.
|
➣ Xem chi tiết: Hướng dẫn viết đơn khởi kiện về hôn nhân và gia đình.
2. Các bước khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng cho con sau ly hôn tại Tòa
Thủ tục khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn tại Tòa được tiến hành theo đúng trình tự tố tụng dân sự quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 85/2025/QH15), cụ thể:
➤ Bước 1: Thu thập chứng cứ, chuẩn bị hồ sơ khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng nuôi con
Người khởi kiện tự mình thu thập tài liệu, chứng cứ có liên quan đến yêu cầu khởi kiện và chuẩn bị hồ sơ như Luật Tín Minh đã hướng dẫn ở trên.
➤ Bước 2: Nộp hồ sơ khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng nuôi con tại Tòa án có thẩm quyền
Người khởi kiện nộp hồ sơ đến Tòa án có thẩm quyền (**) theo 1 trong 3 cách thức sau:
- Cách 1: Đến Tòa án có thẩm quyền và nộp hồ sơ trực tiếp.
- Cách 2: Gửi hồ sơ đến Tòa án thông qua dịch vụ bưu chính.
- Cách 3: Truy cập vào Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có) và gửi hồ sơ online.
(**) Tòa án có thẩm quyền giải quyết yêu cầu cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn (tranh chấp về cấp dưỡng cho con sau ly hôn) thuộc về Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn (người có nghĩa vụ cấp dưỡng) cư trú, làm việc. Tuy nhiên, đối với tranh chấp về cấp dưỡng, nguyên đơn cũng có quyền lựa chọn Tòa án nơi mình cư trú, làm việc để giải quyết theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự.
Về Tòa chuyên trách:
- Tòa Gia đình và người chưa thành niên trực thuộc Tòa án nhân dân khu vực (nơi người không trực tiếp nuôi con cư trú, làm việc).
- Tòa án nhân dân khu vực nơi người không trực tiếp nuôi con cư trú, làm việc (nếu Tòa án nhân dân khu vực chưa phân Tòa chuyên trách).
➤ Bước 3: Tòa án tiếp nhận và xử lý hồ sơ khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng cho con
- Không quá 3 ngày làm việc, tính từ thời điểm nhận hồ sơ, Tòa án tiến hành phân công Thẩm phán xem xét, xử lý hồ sơ.
- Không quá 5 ngày làm việc, tính từ ngày nhận nhiệm vụ, Thẩm phán kiểm tra hồ sơ và ra quyết định thụ lý vụ án (nếu hồ sơ khởi kiện hợp lệ).
Lưu ý:
Trường hợp xét thấy hồ sơ khởi kiện còn có sai sót, thiếu căn cứ: Thẩm phán sẽ thông báo và gửi yêu cầu bằng văn bản nhằm hướng dẫn người khởi kiện thực hiện việc sửa đổi, bổ sung hồ sơ trong thời hạn quy định.
➤ Bước 4: Thẩm phán gửi thông báo về nghĩa vụ tạm ứng án phí cho người khởi kiện
Trong thời hạn không quá 7 ngày làm việc, tính từ ngày nhận được thông báo của Tòa án, người khởi kiện phải:
- Hoàn tất nghĩa vụ đóng tạm ứng án phí theo thông báo của Tòa án.
- Sau đó, gửi biên lai chứng minh việc hoàn thành nghĩa vụ về tạm ứng án phí cho Tòa án.
➤ Bước 5: Thẩm phán tiến hành thụ lý vụ án
Ngay sau khi nhận được biên lai đóng tạm ứng án phí, Thẩm phán tiến hành thụ lý vụ án và gửi thông báo về việc thụ lý vụ án cho người khởi kiện và các bên liên quan trong vòng 3 ngày làm việc.
➤ Bước 6: Tòa án tổ chức các phiên hòa giải, xét xử theo đúng trình tự tố tụng dân sự
➤ Bước 7: Tòa án ban hành bản án/quyết định về việc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo luật định
Lưu ý:
Trường hợp không đồng ý với bản án sơ thẩm của Tòa án, đương sự có quyền kháng cáo trong thời hạn luật định để yêu cầu Tòa án nhân dân cấp tỉnh giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.
V. Câu hỏi về nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn thường gặp
1. Sau ly hôn ai là người phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con?
Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo bản án/quyết định của Tòa án.
➣ Xem chi tiết: Khi nào con cần được cấp dưỡng khi cha mẹ ly hôn?
2. Chồng không chịu chu cấp tiền cho con sau khi ly hôn phải làm sao?
Trường hợp người chồng có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn nhưng không thực hiện thì người vợ có thể:
- Yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành: Nếu bản án/quyết định của Tòa án đã xác định nghĩa vụ và mức cấp dưỡng cụ thể.
- Khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật: Nếu chưa có quyết định cụ thể về nghĩa vụ hoặc mức cấp dưỡng.
➣ Xem chi tiết: Thủ tục khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn.
3. Sau ly hôn, chồng không chu cấp cho con có bị phạt không?
Nếu người chồng có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn nhưng không thực hiện thì tùy thuộc vào mức độ, bản chất của hành vi vi phạm mà cơ quan có thẩm quyền sẽ ra quyết định xử phạt hành chính hoặc xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự theo luật định.
➣ Xem chi tiết: Quy định xử phạt không cấp dưỡng cho con sau ly hôn.
4. Trường hợp nào con trên 18 tuổi được nhận tiền cấp dưỡng sau khi cha mẹ ly hôn?
Sau khi cha và mẹ ly hôn, con từ đủ 18 tuổi trở lên (con đã thành niên) được nhận tiền cấp dưỡng từ người không trực tiếp nuôi con khi không có hoặc bị mất khả năng lao động & không có tài sản riêng để tự nuôi sống bản thân.
5. Mức trợ cấp nuôi con sau khi ly hôn là bao nhiêu?
Pháp luật hiện hành không quy định cụ thể về mức cấp dưỡng nuôi con sau khi ly hôn đối với người không trực tiếp nuôi con.
Cha, mẹ có thể tự thỏa thuận với nhau về mức cấp dưỡng phù hợp, đảm bảo đủ để phục vụ các nhu cầu thiết yếu của người con. Trường hợp không thỏa thuận được, 2 bên có thể yêu cầu Tòa án giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.
➣ Xem chi tiết: Quy định về mức tiền cấp dưỡng cho con sau ly hôn.
—
Mọi nhu cầu tư vấn pháp luật, vui lòng để lại câu hỏi, thông tin ở phần bình luận bên dưới hoặc liên hệ Luật Tín Minh theo hotline 0983.081.379 (Miền Bắc), 0981.400.979 (Miền Trung) hoặc 090.884.2012 (Miền Nam) để được hỗ trợ nhanh chóng.