Tảo hôn là gì? Khái niệm và hậu quả của tảo hôn. Các quy định pháp luật về xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi tảo hôn.
I. Căn cứ pháp lý
- Luật Hôn nhân và gia đình 2014, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2015.
- Nghị định 82/2020/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày từ ngày 01/9/2020.
II. Tảo hôn là gì?
Căn cứ khoản 8 Điều 3 và điểm a khoản 1 Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, tảo hôn được hiểu là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng trong trường hợp một bên hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi để kết hôn theo luật định. Cụ thể:
- Nam dưới 20 tuổi lấy vợ.
- Nữ dưới 18 tuổi lấy chồng.
- Nam dưới 20 tuổi và nữ dưới 18 tuổi lấy nhau.
1. Quy định xử phạt hành chính hành vi tảo hôn
Theo quy định tại Điều 58 Nghị định 82/2020/NĐ-CP, các hành vi liên quan đến tảo hôn sẽ bị xử phạt như sau:
- Đối với hành vi tổ chức lấy chồng, lấy vợ cho người chưa đủ tuổi kết hôn theo luật định: Phạt tiền trong khoảng từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.
- Đối với hành vi tiếp tục duy trì quan hệ vợ chồng trái pháp luật với người chưa đủ tuổi kết hôn dù đã có bản án hoặc quyết định có hiệu lực của Tòa án: Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
Dựa vào Điều 183 Bộ luật Hình sự 2015, ngoài việc bị xử phạt hành chính, người thực hiện hành vi tổ chức tảo hôn còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Cụ thể, nếu cá nhân đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi tổ chức tảo hôn mà còn vi phạm thì có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc bị áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ với thời hạn đến 2 năm.
IV. Tảo hôn được công nhận vợ chồng khi nào?
Mặc dù về nguyên tắc, tảo hôn là một trong các trường hợp kết hôn trái với quy định của pháp luật, nhưng nếu đáp ứng đủ các điều kiện cần thiết, tảo hôn vẫn có thể được công nhận quan hệ vợ chồng.
Cụ thể, theo quy định tại khoản 2 Điều 11 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, quan hệ hôn nhân phát sinh từ tảo hôn sẽ được công nhận nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Tại thời điểm Tòa án xem xét, giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật, cả hai bên nam và nữ đã đủ tuổi kết hôn theo luật định.
- Hai bên có đơn đề nghị, yêu cầu Tòa án công nhận quan hệ hôn nhân.
Trong trường hợp này, quan hệ hôn nhân phát sinh từ tảo hôn sẽ được xác lập tại thời điểm 2 bên đủ tuổi kết hôn theo quy định của pháp luật.
V. Hậu quả của tảo hôn là gì?
Tảo hôn không chỉ gây tổn hại cho cá nhân và gia đình mà còn để lại những hệ lụy nghiêm trọng đối với cộng đồng và xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dân số, sự phát triển kinh tế - xã hội và tương lai của thế hệ trẻ. Cụ thể:
➧ Hậu quả đối với cá nhân:
- Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là trẻ em gái. Ở độ tuổi dậy thì cơ thể con người chưa phát triển hoàn thiện, việc kết hôn sớm có thể tạo nên sự cản trở đến quá trình phát triển và hoàn thiện cơ thể, dễ xảy ra tình trạng mắc phải các bệnh sinh sản, bệnh phụ khoa, bệnh hậu sản…
- Tác động tiêu cực đến tâm lý: Người kết hôn sớm thường chưa có sự chuẩn bị sẵn sàng về mặt tinh thần, hơn nữa tảo hôn thường là do gia đình ép buộc, không dựa trên sự tự nguyện và tình yêu nên dễ rơi vào tình trạng khủng hoảng tâm lý, căng thẳng, mâu thuẫn gia đình.
- Mất cơ hội học tập và phát triển bản thân: Nhiều trẻ em khi tảo hôn sẽ phải bỏ học sớm để chăm sóc cho con cái, gia đình. Điều này dẫn đến tình trạng trẻ bị thiếu hụt kỹ năng, kiến thức cần thiết, bị hạn chế về cơ hội việc làm và phát triển bản thân trong tương lai.
➧ Hậu quả đối với gia đình:
- Đời sống kinh tế khó khăn: Do trình độ học vấn thấp, các gia đình có trẻ tảo hôn chủ yếu làm lao động phổ thông, thu nhập bấp bênh, dễ rơi vào vòng luẩn quẩn của đói nghèo.
- Thiếu kỹ năng nuôi dạy con cái: Cha mẹ còn non trẻ, thiếu kiến thức và kinh nghiệm trong việc nuôi dạy trẻ, gây ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ.
- Gia tăng mâu thuẫn, tình trạng ly hôn: Quan hệ hôn nhân phát sinh từ tảo hôn thường thiếu bền vững, hạnh phúc gia đình dễ tan vỡ.
➧ Hậu quả đối với trẻ em sinh ra từ tảo hôn:
- Nguy cơ cao về sức khỏe: Trẻ thường có sức khỏe yếu, dễ bị suy dinh dưỡng, chậm phát triển về thể chất và trí tuệ.
- Gia tăng tỷ lệ bệnh tật và tử vong sơ sinh, đặc biệt trong các trường hợp mang thai khi người mẹ còn quá trẻ.
- Trong trường hợp đi kèm hôn nhân cận huyết thống, trẻ có nguy cơ mắc các bệnh di truyền, dị tật bẩm sinh, ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng giống nòi.
➧ Hậu quả đối với xã hội:
- Tảo hôn làm suy giảm chất lượng dân số và nguồn nhân lực, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước.
- Cản trở sự tiến bộ xã hội, đặc biệt ở vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa.
- Gia tăng gánh nặng kinh tế - xã hội: chi phí y tế, an sinh xã hội tăng cao, kéo dài tình trạng nghèo đói và thất học.
- Là một trong những nguyên nhân làm tăng tệ nạn xã hội: Tảo hôn tạo điều kiện phát triển cho các tệ nạn xã hội như mại dâm, bạo lực gia đình…
➣ Xem chi tiết: Xử phạt hành vi bạo hành gia đình.
VI. Quyền yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật do tảo hôn
Căn cứ theo Điều 10 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, những tổ chức, cơ quan, cá nhân sau đây, theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự sẽ được quyền yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật do tảo hôn, gồm:
- Cha, mẹ, con, người đại diện theo pháp luật hoặc người giám hộ của người thực hiện hành vi tảo hôn.
- Hội Liên hiệp Phụ nữ.
- Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em hoặc về gia đình.
VII. Câu hỏi liên quan đến quy định về tảo hôn
1. Thế nào là tảo hôn?
Theo quy định của pháp luật hiện hành, tảo hôn được hiểu là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng trong trường hợp một bên hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi để kết hôn theo luật định. Cụ thể:
- Nam dưới 20 tuổi lấy vợ.
- Nữ dưới 18 tuổi lấy chồng.
- Nam dưới 20 tuổi và nữ dưới 18 tuổi lấy nhau.
2. Tảo hôn có bị phạt không?
Việc thực hiện hành vi tảo hôn hoặc tổ chức tảo hôn hiện có thể bị xử lý bằng phạt hành chính đến 5 triệu đồng, thậm chí là bị truy cứu trách nhiệm hình sự với hình phạt tù tối đa đến 2 năm.
➣ Xem chi tiết: Tảo hôn bị xử lý như thế nào.
3. Tảo hôn có bị đi tù không?
Liên quan đến tảo hôn, cá nhân có thể bị phạt tù trong thời hạn 2 năm nếu:
- Thực hiện hành vi tổ chức tảo hôn.
- Đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi tổ chức tảo hôn mà còn vi phạm.
➣ Xem chi tiết: Tội tảo hôn theo Bộ luật hình sự 2015.
4. Tảo hôn vi phạm điều luật nào của Luật hôn nhân và Gia đình?
Tảo hôn vi phạm quy định về bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình tại khoản 2 Điều 5 của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
5. Nguyên nhân của tảo hôn là gì?
Tảo hôn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như phong tục lạc hậu, kinh tế khó khăn, trình độ dân trí thấp, giáo dục giới tính kém, sự quản lý lỏng lẻo của chính quyền...
—
Mọi nhu cầu tư vấn pháp luật, vui lòng để lại câu hỏi, thông tin ở phần bình luận bên dưới hoặc liên hệ Luật Tín Minh theo hotline 0983.081.379 (Miền Bắc), 0933.301.123 (Miền Trung) hoặc 090.884.2012 (Miền Nam) để được hỗ trợ nhanh chóng.