Luật Tín Minh

Thừa kế là gì? Quy định về các hàng thừa kế theo pháp luật

Hàng thừa kế thứ 1, hàng thừa kế thứ 2 và hàng thừa kế thứ 3 theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 gồm những ai? Thứ tự thừa kế tài sản theo pháp luật là gì?

I. Căn cứ pháp lý

  • Bộ luật Dân sự 2015, bắt đầu có hiệu lực từ 01/01/2017

II. Thừa kế là gì? Hàng thừa kế là gì theo quy định pháp luật?

1. Thừa kế là gì?

Hiểu đơn giản, thừa kế là việc tài sản do một người để lại sau khi qua đời được chuyển cho những người còn sống theo quy định pháp luật. Phần tài sản được để lại sau khi người đó chết được xác định là di sản thừa kế. 

Theo quy định của pháp luật hiện hành, thừa kế được thực hiện theo hai hình thức:  

  • Thừa kế theo di chúc: Việc chuyển dịch tài sản của người đã qua đời cho người còn sống theo sự định đoạt, ý chí của người đó thể hiện trên di chúc khi còn sống. Đây là hình thức thừa kế được pháp luật ưu tiên áp dụng hiện nay.
  • Thừa kế theo pháp luật: Việc hưởng di sản được thực hiện căn cứ vào hàng thừa kế, điều kiện và trình tự hưởng di sản theo quy định của pháp luật (Điều 649 Bộ luật Dân sự 2015).

➣ Xem chi tiết:

2.  Hàng thừa kế là gì theo quy định pháp luật?

Hàng thừa kế là cách pháp luật phân chia những người có quyền hưởng thừa kế theo pháp luật thành các nhóm theo thứ tự nhất định, bao gồm: hàng thừa kế thứ nhất, hàng thừa kế thứ hai và hàng thừa kế thứ ba.

III. Các hàng thừa kế theo pháp luật bao gồm những ai?

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, dựa trên mối quan hệ với người để lại di sản, người thừa kế theo pháp luật hiện được quy định theo 3 hàng thừa kế với thứ tự ưu tiên như sau:

➧ Hàng thừa kế thứ nhất: 

Gồm vợ hoặc chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người qua đời.

➧ Hàng thừa kế thứ hai: 

Gồm ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh chị em ruột của người qua đời; cháu ruột của người chết (nếu người qua đời là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại).

➧ Hàng thừa kế thứ ba: 

Gồm cụ nội, cụ ngoại, bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột và dì ruột của người qua đời. Ngoài ra, hàng thừa kế này còn bao gồm cháu ruột của người qua đời (nếu người qua đời là bác, chú, cậu, cô hoặc dì ruột), chắt ruột của người qua đời (nếu người qua đời là cụ nội, cụ ngoại).

IV. Việc thừa kế được xác định theo hàng thừa kế khi nào?

Việc xác định hàng thừa kế được đặt ra khi di sản được giải quyết theo hình thức thừa kế theo pháp luật. Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, các trường hợp áp dụng hình thức thừa kế theo pháp luật gồm:

  • Người chết không để lại di chúc;
  • Di chúc mà người mất để lại không đáp ứng đủ các điều kiện được công nhận là hợp pháp;
  • Những người được hưởng thừa kế theo di chúc qua đời trước hoặc qua đời cùng thời điểm với người lập di chúc; tại thời điểm mở thừa kế, tổ chức, cơ quan được hưởng thừa kế không còn tồn tại;
  • Người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc từ chối nhận di sản hoặc không có quyền hưởng di sản.

Ngoài các trường hợp trên, thừa kế theo pháp luật còn được áp dụng đối với phần di sản thuộc các trường hợp sau đây:

  • Chưa được người lập di chúc xác định cách phân chia hoặc chưa được đề cập trong di chúc;
  • Có liên quan đến nội dung của di chúc không được pháp luật công nhận hiệu lực;
  • Có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng người đó từ chối nhận di sản, không đủ điều kiện hưởng di sản, qua đời trước hoặc qua đời cùng thời điểm với người lập di chúc; 
  • Có liên quan đến tổ chức, cơ quan được hưởng di sản theo di chúc nhưng tại thời điểm mở thừa kế, tổ chức, cơ quan đó không còn tồn tại.

➣ Xem chi tiết: 

V. Thứ tự thừa kế tài sản, nguyên tắc chia tài sản thừa kế theo pháp luật

Căn cứ khoản 2, khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, việc phân chia tài sản thừa kế theo pháp luật cần đảm bảo 2 nguyên tắc sau:

  • Các đồng thừa kế trong cùng một hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau.
  • Quyền thừa kế của những người thuộc hàng thừa kế sau chỉ phát sinh khi ở hàng thừa kế trước không còn ai do các nguyên nhân như: từ chối nhận di sản, bị truất quyền thừa kế, không còn quyền hưởng di sản hay đã qua đời. 

Lưu ý:

Theo quy định về thừa kế thế vị tại Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015:

  • Nếu người con của người để lại di sản qua đời trước hoặc qua đời cùng thời điểm với người để lại di sản, phần di sản mà người con đáng lẽ được nhận sẽ do con của họ (cháu của người để lại di sản) hưởng theo quy định về thừa kế thế vị.
  • Trường hợp người cháu cũng qua đời trước hoặc qua đời cùng thời điểm với người để lại di sản thì chắt là được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt đáng lẽ được hưởng nếu còn sống.

VI. Quy định về thừa kế theo pháp luật trong một số trường hợp đặc biệt

1. Quy định về quan hệ thừa kế giữa con riêng và mẹ kế, bố dượng, con nuôi và cha mẹ nuôi

Theo Điều 653 và Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015, quan hệ thừa kế giữa con riêng và mẹ kế, bố dượng, con nuôi và cha mẹ nuôi được quy định như sau:

  • Con riêng và mẹ kế, bố dượng có thể thừa kế di sản của nhau nếu có quan hệ nuôi dưỡng, chăm sóc nhau như cha con, mẹ con. Việc thừa kế di sản của con riêng và mẹ kế, bố dượng có thể được thực hiện theo quy định tại Điều 652, Điều 653 Bộ luật Dân sự 2015.
  • Con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi có thể thừa kế di sản của nhau. Việc thừa kế di sản của con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi có thể được thực hiện theo quy định tại Điều 651, Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015.

2. Việc thừa kế trong trường hợp vợ, chồng đã chia tài sản chung, đang xin ly hôn hoặc đã kết hôn với người khác 

Căn cứ Điều 655 Bộ luật Dân sự 2015, việc vợ, chồng đã chia tài sản chung, đang thực hiện thủ tục ly hôn hoặc đã kết hôn với người khác không mặc định làm mất quyền hưởng di sản của nhau. Cụ thể:

➧ Đối với trường hợp vợ, chồng đã chia tài sản chung: 

Nếu việc chia tài sản chung của vợ, chồng được thực hiện trong giai đoạn hôn nhân còn tồn tại mà sau đó 1 người qua đời, người còn sống vẫn được thừa kế di sản.

➧ Đối với trường hợp vợ, chồng đang xin ly hôn: 

Nếu yêu cầu ly hôn của vợ, chồng chưa được hoặc đã được Tòa án giải quyết bằng quyết định/bản án chưa có hiệu lực pháp luật mà 1 người qua đời thì người còn sống vẫn được thừa kế di sản. 

➧ Đối với trường hợp vợ, chồng đã kết hôn với người khác:

Người đang là chồng hoặc vợ hợp pháp của một người tại thời điểm người đó qua đời, dù sau đó có kết hôn với người khác, họ vẫn được quyền hưởng thừa kế.

VI. Câu hỏi thường gặp về các hàng thừa kế theo pháp luật

1. Có bao nhiêu hàng thừa kế theo pháp luật? 

Theo khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, có 3 hàng thừa kế theo pháp luật, gồm: hàng thừa kế thứ nhất, hàng thừa kế thứ hai và hàng thừa kế thứ ba.

➣ Xem chi tiết: Các hàng thừa kế theo pháp luật.

2. Khi chia thừa kế theo pháp luật, con đẻ và con nuôi của người để lại di sản có được hưởng phần di sản bằng nhau không?

Theo điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, con đẻ và con nuôi của người chết đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất. 

Cùng với đó, theo khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. 

Như vậy, khi chia thừa kế theo pháp luật, con đẻ và con nuôi của người chết được hưởng phần di sản bằng nhau. 

➣ Xem chi tiết: Quyền hưởng di sản của con đẻ và con nuôi theo pháp luật. 

3. Người ở hàng thừa kế thứ hai có được hưởng di sản cùng lúc với người ở hàng thứ nhất không?

Theo khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, người ở hàng thừa kế thứ hai chỉ được hưởng di sản khi không còn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất do từ chối nhận di sản, bị truất quyền thừa kế, không còn quyền hưởng di sản hay đã qua đời.

➣ Xem chi tiết: Nguyên tắc phân chia di sản thừa kế.

4. Phần di sản không được định đoạt trong di chúc được chia thế nào?

Theo điểm a khoản 2 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, phần di sản không được người lập di chúc định đoạt sẽ được giải quyết theo quy định về chia thừa kế theo pháp luật. Khi đó, người được hưởng di sản được xác định dựa trên các hàng thừa kế được quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.

➣ Xem chi tiết: Khi nào việc thừa kế được xác định theo hàng thừa kế?

5. Vợ chồng đang chờ Tòa án giải quyết ly hôn mà một bên chết người còn sống có được hưởng thừa kế không?

Theo khoản 2 Điều 655 Bộ luật Dân sự 2015, nếu vợ chồng đang chờ Tòa án giải quyết ly hôn mà một bên chết thì người còn lại vẫn được hưởng di sản của người đã chết theo quy định pháp luật. Quy định này cũng áp dụng khi Tòa án đã ra bản án hoặc quyết định cho ly hôn nhưng bản án, quyết định chưa có hiệu lực pháp luật.

➣ Xem chi tiết: Quy định về thừa kế theo pháp luật trong một số trường hợp đặc biệt.

—

Mọi nhu cầu tư vấn pháp luật, vui lòng để lại câu hỏi, thông tin ở phần bình luận bên dưới hoặc liên hệ Luật Tín Minh theo hotline 0983.081.379 (Miền Bắc), 0981.400.979 (Miền Trung) hoặc 090.884.2012 (Miền Nam) để được hỗ trợ nhanh chóng.

Đánh giá mức độ hữu ích của bài viết

0.0

0 đánh giá

Luật Tín Minh cảm ơn bạn đã đánh giá dịch vụ! Hãy để lại nhận xét của bạn để chúng tôi có thể cải thiện dịch vụ hơn trong tương lại.

Hỏi đáp nhanh cùng Luật Tín Minh

Đã xảy ra lỗi rồi!!!