Đặc xá là gì? Đương nhiên xóa án tích là gì? Người được đặc xá có đương nhiên được xóa án tích hay không? Quy định về thời hạn, thời điểm đặc xá mới nhất.
I. Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), hiệu lực từ ngày 01/01/2018.
II. Đặc xá là gì? Đương nhiên xóa án tích là gì?
1. Đặc xá là gì?
Theo khoản 1 Điều 3 Luật Đặc xá năm 2018, đặc xá thể hiện chính sách khoan hồng của Nhà nước do Chủ tịch nước quyết định, cho phép người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn hoặc tù chung thân được tha tù trước thời hạn nhân các sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước hoặc trong trường hợp đặc biệt.
2. Đương nhiên xóa án tích là gì?
Trong khi đó, theo Điều 70 Bộ luật Hình sự năm 2015, đương nhiên xóa án tích là cơ chế pháp lý ghi nhận người đã chấp hành xong hình phạt và đáp ứng đủ điều kiện luật định thì tự động được coi là không còn án tích, không cần quyết định riêng của cơ quan có thẩm quyền.
Việc được đặc xá có đồng nghĩa với việc đương nhiên được xóa án tích hay không cần được xem xét trên cơ sở các điều kiện xóa án tích theo Điều 70 và quy định về đặc xá tại khoản 1 Điều 62 Bộ luật Hình sự 2015, cụ thể:
➤ Theo Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015, người bị kết án đương nhiên được xóa án tích khi:
- Không phải bị kết án về các tội xâm phạm an ninh quốc gia hay tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh theo quy định của Bộ luật Hình sự.
- Đã hết thời hiệu thi hành bản án hoặc đã chấp hành xong hình phạt chính, kết thúc thời gian thử thách án treo.
- Chấp hành xong hình phạt bổ sung và các quyết định khác của bản án.
- Từ khi thời gian thử thách án treo kết thúc hoặc từ khi chấp hành xong hình phạt chính, người bị kết án không phạm tội mới trong thời hạn sau:
- 1 năm: Đối với trường hợp bị xử phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù nhưng cho hưởng án treo (1).
- 2 năm: Đối với trường hợp phải thi hành án phạt tù có thời hạn đến 5 năm (2).
- 3 năm: Đối với trường hợp phải thi hành án phạt tù từ trên 5 năm đến 15 năm (3).
- 5 năm: Đối với trường hợp phải thi hành án phạt tù trên 15 năm, tù chung thân hoặc tử hình đã được giảm án (4).
- Nếu phải chấp hành hình phạt bổ sung là cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm cư trú, quản chế hay bị tước một số quyền công dân với thời gian chấp hành án dài hơn quy định tại (1), (2), (3) thì thời hạn đương nhiên được xóa án tích của người bị kết án sẽ kết thúc tại thời điểm họ hoàn thành việc chấp hành hình phạt bổ sung.
➤ Ngoài ra, theo khoản 1 Điều 62 Bộ luật Hình sự 2015, đặc xá là một trong những trường hợp được miễn chấp hành hình phạt, làm chấm dứt nghĩa vụ tiếp tục thi hành hình phạt đã tuyên.
Như vậy:
Người được đặc xá chỉ được miễn hình phạt chứ không đương nhiên được xóa án tích. Việc đương nhiên được xóa án tích của người bị kết án chỉ phát sinh khi người đó đáp ứng đủ các điều kiện tại Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015 mà Luật Tín Minh đã chia sẻ ở trên.
Căn cứ khoản 2, khoản 3 Điều 71 và Điều 72 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), thời hạn xóa án tích đối với người được đặc xá được quy định như sau:
1. Thời hạn xóa án tích theo quyết định của Tòa án
Nếu từ khi được đặc xá, người bị kết án đã hoàn thành việc chấp hành hình phạt bổ sung và các quyết định khác, Tòa án sẽ ra quyết định xóa án tích khi người đó không thực hiện các hành vi phạm tội mới trong thời hạn:
- 1 năm: Áp dụng đối với trường hợp bị phạt cảnh cáo, phạt tù nhưng được hưởng án treo hoặc phạt cải tạo không giam giữ.
- 3 năm: Áp dụng với trường hợp bị phạt tù đến 5 năm.
- 5 năm: Áp dụng đối với trường hợp bị phạt tù trong thời gian từ trên 05 năm đến 15 năm.
- 7 năm: Áp dụng đối với trường hợp bị phạt tù trong thời gian trên 15 năm, tù chung thân hoặc phạt tử hình nhưng đã được giảm án.
Lưu ý:
1) Người được đặc xá sẽ được xóa án tích ngay khi chấp hành xong hình phạt bổ sung nếu:
- Hình phạt bổ sung của người đó là cấm cư trú, quản chế hay tước một số quyền công dân.
- Thời hạn chấp hành hình phạt bổ sung dài hơn:
- 1 năm: Nếu hình phạt chính là bị phạt cảnh cáo, phạt tù nhưng được hưởng án treo hoặc phạt cải tạo không giam giữ.
- 3 năm: Nếu hình phạt chính là phạt tù đến 5 năm.
2) Trường hợp người được đặc xá bị Tòa án bác bỏ đơn xin xóa án tích thì thời hạn để tiếp tục đề nghị xóa án tích được quy định như sau:
- Sau 1 năm kể từ ngày bị Tòa án bác đơn lần đầu.
- Sau 2 năm kể từ ngày bị Tòa án bác đơn lần thứ hai trở đi.
2. Xóa án tích trong trường hợp đặc biệt
Trong trường hợp người được đặc xá mới đảm bảo được ⅓ thời hạn được xóa án tích theo quyết định của Tòa án hoặc thời hạn đương nhiên được xóa án tích nêu trên nhưng thỏa mãn 2 yêu cầu sau thì Tòa án vẫn sẽ ra quyết định việc xóa án tích, gồm:
- Đã lập công, có nhiều biểu hiện tiến bộ rõ rệt.
- Được đề nghị xóa án tích bởi chính quyền địa phương nơi người đó cư trú hoặc bởi tổ chức, cơ quan nơi người đó công tác.
V. Câu hỏi thường gặp về xóa án tích đối với người được đặc xá
1. Người được đặc xá thì không có án tích đúng không?
Không. Đặc xá chỉ là chính sách miễn chấp hành phần hình phạt chính của người bị kết án, không đồng nghĩa với việc được xóa án tích. Người được đặc xá chỉ được đương nhiên xóa án tích khi đáp ứng đầy đủ điều kiện được quy định tại Điều 70 Bộ luật Hình sự 2015.
➣ Xem chi tiết: Đặc xá có đương nhiên được xóa án tích?
2. Người được đặc xá có được ra tù không?
Được. Theo khoản 1 Điều 3 Luật Đặc xá năm 2018, đặc xá là chính sách khoan hồng của Nhà nước, cho phép người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn hoặc tù chung thân được tha tù trước thời hạn nhân các sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước hoặc trong trường hợp đặc biệt.
3. Sau khi được đặc xá bao lâu thì người bị kết án được xóa án tích?
Tùy thuộc hình phạt đã tuyên của người được đặc xá là gì, hình phạt bổ sung mà người đó phải chấp hành cùng một vài yếu tố liên quan khác mà quy định về thời hạn được xóa án tích sẽ khác nhau.
➣ Xem chi tiết: Thời hạn được xóa án tích.
4. Người được đặc xá nhưng sau đó phạm tội mới thì việc xóa án tích được tính thế nào?
Trường hợp người được đặc xá chưa được xóa án tích mà lại phạm tội mới thì thời hạn xóa án tích của bản án cũ sẽ được tính lại từ đầu, kể từ ngày chấp hành xong hình phạt chính hoặc thời gian thử thách án treo của bản án mới.
➣ Xem chi tiết: Cách tính thời hạn được xóa án tích.
5. Án treo có được đặc xá không?
Án treo không thuộc đối tượng được đặc xá vì người bị án treo không phải chấp hành hình phạt tù trong trại giam. Do đó, chế định đặc xá không đặt ra đối với trường hợp này.
—
Mọi nhu cầu tư vấn pháp luật, vui lòng để lại câu hỏi, thông tin ở phần bình luận bên dưới hoặc liên hệ Luật Tín Minh theo hotline 0983.081.379 (Miền Bắc), 0933.301.123 (Miền Trung) hoặc 090.884.2012 (Miền Nam) để được hỗ trợ nhanh chóng.