Hình phạt tiền trong Bộ luật Hình sự 2015 là hình phạt chính hay bổ sung? Trường hợp phạt tiền là hình phạt chính, người phạm tội có phải chịu án tích không?
I. Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Hình sự 2015, hiệu lực từ ngày 01/01/2018.
Căn cứ Điều 32 Bộ luật Hình sự 2015, người phạm tội có thể bị áp dụng các hình phạt như sau:
➧ Hình phạt chính:
- Cảnh cáo.
- Phạt tiền.
- Cải tạo không giam giữ.
- Trục xuất.
- Tù có thời hạn.
- Tù chung thân.
- Tử hình.
➧ Hình phạt bổ sung:
- Cấm làm công việc nhất định, cấm hành nghề hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ.
- Cấm cư trú.
- Quản chế.
- Tước một số quyền công dân.
- Tịch thu tài sản.
- Phạt tiền (khi phạt tiền không áp dụng là hình phạt chính).
- Trục xuất (khi trục xuất không áp dụng là hình phạt chính).
Mỗi tội phạm, người phạm tội chỉ bị áp dụng 1 hình phạt chính nhưng có thể bị áp dụng thêm 1 hoặc nhiều hình phạt bổ sung.
|
➤ Như vậy, phạt tiền có thể là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung, cụ thể:
- Trường hợp người phạm tội bị Tòa áp dụng 1 hình phạt duy nhất là phạt tiền hoặc phạt tiền kèm theo các hình phạt bổ sung khác thì phạt tiền là hình phạt chính.
- Trường hợp người phạm tội bị Tòa áp dụng 1 hình phạt chính (không phải phạt tiền) và phạt tiền thì phạt tiền là hình phạt bổ sung.
|
Theo quy định của pháp luật hiện hành, phạt tiền được áp dụng là hình phạt chính đối với người phạm tội thuộc 1 trong các trường hợp sau:
- Người phạm tội nghiêm trọng hoặc phạm tội ít nghiêm trọng theo quy định của pháp luật hình sự.
- Người phạm tội rất nghiêm trọng, tuy nhiên thuộc nhóm tội xâm phạm đến trật tự quản lý kinh tế, an toàn công cộng, trật tự công cộng, môi trường hoặc một số tội phạm khác theo quy định của pháp luật hình sự.
Mức phạt tiền cụ thể sẽ tùy thuộc vào tính chất, mức độ nguy hiểm của tội phạm, tình hình tài chính của người phạm tội cùng sự biến động của giá cả, nhưng cần đảm bảo tối thiểu 1.000.000 đồng.
➣ Xem chi tiết: Các loại tội phạm (tội phạm nghiêm trọng, tội phạm ít nghiêm trong…).
Pháp luật hiện hành không định nghĩa cụ thể về án tích. Song, có thể hiểu đây là một hậu quả pháp lý (đặc điểm nhân thân xấu) của một người khi người đó đã từng bị Tòa kết án theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015.
Án tích sẽ được ghi, lưu lại trong Phiếu lý lịch tư pháp và bị xem là một “yếu điểm” về nhân thân của cá nhân trong nhiều trường hợp, như:
- Là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự nếu người đó tiếp tục vi phạm tội đã bị kết án hoặc phạm các tội khác.
- Bị hạn chế một số quyền công dân trong các trường pháp luật có quy định.
Vậy, nếu người phạm tội bị kết án với hình phạt chính là “phạt tiền” thì có phải chịu án tích không?
Theo quy định về xóa án tích tại khoản 2 Điều 69 Bộ luật Hình sự 2015 , người phạm tội trong những trường hợp sau được coi là không có án tích:
- Người phạm tội nhưng được miễn hình phạt.
- Người phạm tội ít nghiêm trọng do lỗi vô ý hoặc người phạm tội nghiêm trọng.
- Người được xóa án tích theo quy định tại Điều 70, Điều 71, Điều 72 và Điều 73 Bộ luật Hình sự. Người này sẽ được coi như chưa từng có án tích (chưa từng bị kết án) sau khi được xóa án tích.
➤ Như vậy, đối chiếu với quy định về các đối tượng được áp dụng hình phạt tiền là hình phạt chính tại khoản 1 Điều 35 Bộ luật Hình sự 2015 thì:
- Trường hợp người phạm tội bị kết án với hình phạt chính là phạt tiền do lỗi vô ý về tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng thì không bị coi là có án tích.
- Trong các trường hợp khác, người phạm tội vẫn bị ghi nhận là có án tích.
Căn cứ Điều 71, Điều 72 và Điều 73 Bộ luật Hình sự 2015, thời hạn xóa án tích đối với người phạm tội bị kết án với hình phạt chính là phạt tiền được quy định như sau:
- Thời hạn xóa án tích là 1 năm, khi đáp ứng các điều kiện sau:
- Người bị kết án đương nhiên xóa án tích (không phải bị kết án các tội quy định tại Chương XIII và Chương XXVI của Bộ luật Hình sự).
- Đã chấp hành xong hình phạt chính là phạt tiền, các hình phạt bổ sung (nếu có) và các quyết định khác của Tòa án.
- Không thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời hạn quy định.
- Trường hợp người phạm tội đang chấp hành các hình phạt bổ sung mà thời hạn của hình phạt bổ sung dài hơn 1 năm thì thời hạn xóa án tích là thời điểm người đó chấp hành xong hình phạt bổ sung.
Lưu ý:
1) Nếu người phạm tội có những hiểu hiện tiến bộ rõ rệt, được cơ quan, tổ chức nơi công tác hoặc chính quyền địa phương nơi cư trú đề nghị thì Tòa có thể xem xét xóa án tích trước thời hạn (đảm bảo ít nhất bằng 1/3 thời hạn 1 năm theo quy định trên).
2) Trường hợp người phạm tội chưa được xóa án tích mà bị Tòa kết án vì phạm tội mới thì thời hạn xóa án tích cũ sẽ được tính lại kể từ thời điểm chấp hành xong hình phạt chính hoặc thời gian thủ thách án treo của bản án mới hoặc thời điểm bản án mới hết hiệu lực thi hành.
3) Trường hợp người bị kết án phạm nhiều tội, trong đó có tội thuộc trường hợp đương nhiên được xóa án tích và có tội xóa án tích theo quyết định của Tòa án thì Tòa sẽ quyết định việc xóa án tích đối với người đó.
4) Người phạm tội được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại thì được coi như đã chấp hành xong hình phạt.
VI. Các câu hỏi thường gặp, lưu ý khi áp dụng hình phạt tiền
1. Hình phạt tiền trong Bộ luật Hình sự 2015 là hình phạt chính hay bổ sung?
Căn cứ Điều 32 Bộ luật Hình sự năm 2015, phạt tiền có thể là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung, cụ thể:
- Trường hợp người phạm tội bị Tòa áp dụng 1 hình phạt duy nhất là phạt tiền hoặc phạt tiền kèm theo các hình phạt bổ sung thì phạt tiền là hình phạt chính.
- Trường hợp người phạm tội bị Tòa áp dụng 1 hình phạt chính (không phải phạt tiền) và phạt tiền thì phạt tiền là hình phạt bổ sung.
➣ Xem chi tiết: Hình phạt tiền trong Bộ luật Hình sự 2015.
2. Phạt tiền là hình phạt chính thì người phạm tội có án tích hay không?
Tùy thuộc trường hợp cụ thể mà người phạm tội bị Tòa kết án với hình phạt tiền được xem là có án tích hay không.
Trường hợp người phạm tội bị kết án hình phạt chính là phạt tiền do lỗi vô ý về tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng thì không bị coi là có án tích.
➣ Xem chi tiết: Người phạm tội bị phạt tiền có án tích hay không?
3. Điều kiện áp dụng hình phạt tiền là hình phạt chính đối với người phạm tội là gì?
Người phạm tội thuộc 1 trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 35 Bộ luật Hình sự năm 2015 có thể được áp dụng hình phạt chính là phạt tiền, bao gồm:
- Người phạm tội ít nghiêm trọng hoặc phạm tội nghiêm trọng theo quy định của pháp luật hình sự.
- Người phạm tội rất nghiêm trọng xâm phạm đến trật tự quản lý kinh tế, môi trường, trật tự công cộng, an toàn công cộng và một số tội phạm khác theo quy định của pháp luật hình sự.
➣ Xem chi tiết: Trường hợp áp dụng hình phạt chính là phạt tiền.
4. Người phạm tội bị tuyên án phạt tiền thì có thể có thêm hình phạt bổ sung nào?
Ngoài hình phạt chính là phạt tiền, người phạm tội còn có thể bị áp dụng thêm các hình phạt bổ sung theo quy định tại Điều 32 Bộ luật Hình sự năm 2015, như:
- Cấm làm công việc nhất định, cấm hành nghề hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ.
- Cấm cư trú.
- Quản chế.
- Tước một số quyền công dân.
- Tịch thu tài sản.
- Trục xuất.
5. Bị Tòa kết án với hình phạt chính là phạt tiền thì bao lâu được xóa án tích?
Thời hạn xóa án tích đối với người phạm tội bị kết án với hình phạt chính là phạt tiền là 1 năm, tình từ thời điểm chấp hành xong hình phạt chính, hình phạt bổ sung và các quyết định khác theo bản án của Tòa.
➣ Xem chi tiết: Thời hạn xóa án tích.
—
Mọi nhu cầu tư vấn pháp luật, vui lòng để lại câu hỏi, thông tin ở phần bình luận bên dưới hoặc liên hệ Luật Tín Minh theo hotline 0983.081.379 (Miền Bắc), 0933.301.123 (Miền Trung) hoặc 090.884.2012 (Miền Nam) để được hỗ trợ nhanh chóng.