Cải tạo không giam giữ là gì? Nghĩa vụ của người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ là gì? Quy định về miễn, rút ngắn thời gian cải tạo không giam giữ.
I. Căn cứ pháp lý
- Bộ Luật Hình sự 2015, có hiệu lực từ ngày 01/7/2016.
- Luật Thi hành án hình sự 2019, có hiệu lực từ ngày 01/01/2020.
II. Cải tạo không giam giữ là gì?
Căn cứ Điều 32 Bộ luật Hình sự 2015, cải tạo không giam giữ là một trong những hình phạt chính được áp dụng đối với người phạm tội.
Hiểu một cách đơn giản, đây là hình phạt không bắt buộc người chấp hành án phải cách ly khỏi xã hội. Họ được giao cho Tòa án giao cho Ủy ban nhân nhân cấp xã nơi người đó cư trú hoặc tổ chức, cơ quan nơi người đó làm việc, học tập giám sát, giáo dục. Gia đình của người bị kết án cần phải phối hợp với các tổ chức, cơ quan có thẩm quyền này trong việc giám sát, giáo dục người bị kết án.
Điều này nhằm mục đích phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong việc giáo dục, cải tạo người phạm tội.
Tùy thuộc vào độ tuổi của người phạm tội mà quy định về hình phạt cải tạo không giam giữ sẽ có sự khác biệt. Cụ thể:
➤ Đối với tội phạm từ 18 tuổi trở lên
Dựa trên khoản 1 Điều 32, khoản 1 Điều 36 Bộ luật Hình sự 2015 và khoản 18 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017, có thể hiểu cải tạo không giam giữ là một trong những hình phạt chính, có thời hạn từ 6 tháng - 3 năm và được áp dụng đối với người phạm tội:
- Bị kết án về tội phạm nghiêm trọng, tội phạm ít nghiêm trọng theo luật định.
- Đang có nơi cư trú rõ ràng hoặc nơi làm việc ổn định.
- Xét thấy không cần thiết phải bị cách ly khỏi xã hội để giáo dục, cải tạo.
Trường hợp người bị kết án đã bị tạm giam hoặc tạm giữ trước đó thì thời gian tạm giam hoặc tạm giữ sẽ được khấu trừ vào thời gian chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, theo nguyên tắc mỗi ngày tạm giam, tạm giữ được quy đổi thành ba ngày cải tạo không giam giữ.
➤ Đối với tội phạm dưới 18 tuổi
Theo khoản 18 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017, hình phạt cải tạo không giam giữ đối với người phạm tội dưới 18 tuổi được quy định như sau:
- Là một trong những hình phạt chính, có thời hạn không quá ½ thời gian thi hành án áp dụng với tội phạm từ 18 trở lên nêu trên.
- Được áp dụng đối với:
- Người từ đủ 4 tuổi đến dưới 16 tuổi: Phạm tội rất nghiêm trọng.
- Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi: Phạm tội rất nghiêm trọng do vô ý hoặc phạm tội ít nghiêm trong.
2. Ví dụ về hình phạt cải tạo không giam giữ
Ông Trần Văn B bị xử phạt cải tạo không giam giữ 3 năm về tội đưa hối lộ, được giao về cho Ủy ban nhân dân xã C giám sát. Tuy nhiên, vì trước đó ông B đã bị tạm giam 1 tháng để điều tra. Như vậy, thời gian thi hành án phạt cải tạo không giam giữ của ông B là 2 năm 11 tháng.
➣ Xem thêm:
IV. Nghĩa vụ của người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ
Các nghĩa vụ của người đang chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ được quy định rõ tại Điều 99 Luật Thi hành án hình sự năm 2019. Theo đó người chấp hành án có trách nhiệm:
- Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan có thẩm quyền, đồng thời cam kết chấp hành án theo đúng quy định pháp luật.
- Tích cực học tập, lao động.
- Nghiêm chỉnh chấp hành cam kết về việc tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ các quy chế, nội quy tại nơi làm việc, cư trú, nghĩa vụ công dân.
- Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bồi thường thiệt hại và các hình phạt bổ sung theo bản án của Tòa án.
- Thực hiện nghĩa vụ nộp khoản thu nhập bị khấu trừ (nếu có) và tham gia lao động phục vụ cộng đồng theo luật định.
- Chịu sự giáo dục, giám sát của UBND cấp xã, đơn vị quân đội được giao nhiệm vụ giáo dục, giám sát, cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền tại nơi làm việc, nơi cư trú.
- Chấp hành đúng quy định về giải quyết việc thay đổi hoặc vắng mặt tại nơi cư trú/nơi làm việc.
- Có mặt theo yêu cầu của các cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ giám sát, giáo dục trong quá trình chấp hành án.
- Định kỳ hằng tháng, người chấp hành án phải nộp bản tự nhận xét về việc thực hiện các nghĩa vụ chấp hành án cho cơ quan, đơn vị được giao giám sát, giáo dục.
Ngoài ra, theo khoản 3, khoản 4 Điều 35 Bộ Luật Hình sự 2015, người thi hành án cải tạo không giam giữ còn cần tuân thủ quy định sau:
- Bị khấu trừ từ 5% - 10% thu nhập hằng tháng để sung vào ngân sách nhà nước. Trong trường hợp đặc biệt, Tòa án có thể quyết định miễn khấu trừ thu nhập nhưng phải nêu rõ lý do trong bản án.
- Nếu người bị phạt cải tạo không giam giữ không bị mất việc làm hoặc không có việc làm trong thời gian chấp hành án thì phải tham gia thực hiện mổ số hoạt động lao động phục vụ cộng đồng. Trong đó:
- Thời gian lao động phục vụ cộng đồng: không quá 4 giờ/ngày và không quá 5 ngày/tuần.
- Đối tượng không áp dụng biện pháp lao động phục vụ cộng đồng: người mắc bệnh hiểm nghèo, người già yếu, phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 6 tháng tuổi, người khuyết tật nặng/đặc biệt nặng.
Lưu ý:
Không áp dụng biện pháp khấu trừ thu nhập đối với:
- Tội phạm dưới 18 tuổi.
- Người chấp hành án đang thực hiện nghĩa vụ quân sự.
V. Trường hợp được miễn phạt cải tạo không giam giữ
Căn cứ quy định tại Điều 62 Bộ luật Hình sự, người bị kết án cải tạo không giam giữ có thể được miễn chấp hành hình phạt trong các trường hợp sau:
- Được hưởng chính sách đặc xá hoặc đại xá theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
- Theo đề nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát, Tòa án có thể xem xét và quyết định miễn chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ nếu người bị kết án thuộc một trong các trường hợp:
- Mắc phải các bệnh hiểm nghèo.
- Đã lập công sau khi bị kết án.
- Chấp hành tốt pháp luật, đồng thời có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn và xét thấy người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội.
VI. Quy định về việc rút ngắn thời gian cải tạo không giam giữ
Theo quy định tại khoản 1 Điều 63 Bộ luật Hình sự, theo đề nghị của cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền, Tòa án có thể quyết định giảm thời hạn chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ cho người bị kết án nếu người này thỏa mãn đồng thời các điều kiện sau:
- Đã chấp hành hình phạt trong một thời gian nhất định (*).
- Có nhiều tiến bộ trong quá trình cải tạo.
- Đã thực hiện được một phần nghĩa vụ dân sự.
(*): Thời gian đã chấp hành hình phạt tối thiểu để được xem xét giảm án lần đầu là ⅓ tổng thời hạn của hình phạt cải tạo không giam giữ đã được tuyên.
VII. Các câu hỏi thường gặp về phạt cải tạo không giam giữ
1. Cải tạo không giam giữ có án tích không?
Có, người bị kết án cải tạo không giam giữ vẫn có án tích vì đây là một hình phạt chính của pháp luật hình sự (trừ khi người bị kết án thuộc trường hợp được coi là không có án tích).
➣ Xem thêm:
2. Cải tạo không giam giữ có được đi làm không?
Có, người đang cải tạo không giam giữ vẫn được phép làm việc và chịu giám sát theo quy định trong thời gian này.
3. Cải tạo không giam giữ có thời gian thử thách không?
Không, cải tạo không giam giữ không có thời gian thử thách mà chỉ có thời hạn chấp hành án.
➣ Xem chi tiết: Thời hạn chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ.
4. Án treo và cải tạo không giam giữ có giống nhau?
Án treo và cải tạo không giam giữ không giống nhau. Án treo là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, trong khi cải tạo không giam giữ là hình phạt chính.
➣ Xem chi tiết:
5. Cải tạo không giam giữ có phải là tiền án?
Có, người bị kết án cải tạo không giam giữ vẫn bị coi là có tiền án (có án tích) vì đây là một hình phạt chính thức trong pháp luật hình sự Việt Nam.
6. Thế nào là cải tạo không giam giữ?
Cải tạo không giam giữ là một hình phạt áp dụng cho tội phạm ít nghiêm trọng, cho phép họ tiếp tục sinh sống, lao động tại cộng đồng thay vì bị cách ly.
➣ Xem chi tiết: Cải tạo không giam giữ là gì?
—
Mọi nhu cầu tư vấn pháp luật, vui lòng để lại câu hỏi, thông tin ở phần bình luận bên dưới hoặc liên hệ Luật Tín Minh theo hotline 0983.081.379 (Miền Bắc), 0933.301.123 (Miền Trung) hoặc 090.884.2012 (Miền Nam) để được hỗ trợ nhanh chóng.